In memoriam Guido Van Steenbergen

In de nacht van dinsdag op woensdag is Guido Van Steenbergen overleden. De betekenis van Guido voor het CVN kan moeilijk overschat worden, Guido was immers gedurende tientallen jaren het CVN. Guido ging al die tijd naar alle slotzittingen van de cursus natuurgids waar hij de cursisten vertelde over de principes van de Nederlandse natuurbehoudspioniers Heimans en Thijsse, die hem sterk geïnspireerd hadden voor zijn engagement binnen de natuur- en milieueducatie.
Zelf leerde ik Guido kennen toen ik in 1974 de cursus natuurgids volgde te Antwerpen. Het CVN was al een kleine 10 jaar eerder door Guido (en zijn echtgenote Anita) opgericht. Kort daarna trad ik toe tot de raad van bestuur van CVN, waarvan Guido toen de algemeen secretaris was. Later werd hij zelf voorzitter van CVN, en volgde ik hem op als algemeen secretaris. Ik kan stellen dat we gedurende meer dan 30 jaar bijna dagelijks samengewerkt hebben. Guido kwam immers vrijwel elke dag op het secretariaat langs. Guido was op persoonlijk vlak niet steeds een gemakkelijke communicator, maar hij kon snel een situatie analyseren en inschatten, wat hem tot een gewaardeerde deelnemer aan allerlei besturen en raden maakte.

Guido bleef de belangrijke ontwikkelingen in ons werkingsdomein opvolgen. Zo stuwde hij CVN een tiental jaren geleden in de richting van educatie voor duurzame ontwikkeling, een keuze die voor onze organisatie erg vruchtbaar is gebleken. Enkele jaren geleden vond Guido dat het tijd werd om in zijn opvolging te voorzien. Na een korte zoektocht werd die gevonden in de persoon van Rosine Van Oost, zodat Guido op het einde van de bestuursperiode 2008-2010 zijn mandaat als voorzitter effectief kon neerleggen. Op 18 december 2010 werd een druk bijgewoonde huldezitting georganiseerd in de zalen van ‘zijn’ dierentuin, waar ook Vlaams minister Joke Schauvliege lovende woorden uitsprak.
Maar snel daarna werd het stil rond de persoon van Guido. Hoewel hij lid bleef van onze raad van bestuur, nam hij vorig jaar niet meer aan de vergaderingen deel. Sporadisch kwam hij nog eens langs op het landelijk secretariaat. Na de zomervakantie vernamen we dat Guido ziek was. Enkele weken geleden vernamen we van zijn zus dat hij opgenomen was in de palliatieve afdeling van het Middelheimziekenhuis. Onze collega Ilse heeft hem nog een bezoek kunnen brengen, maar Guido was toen nog maar een schim van zichzelf. Daarna is het erg snel gegaan.

Om de ruimere betekenis van Guido voor de natuurbehouds- en milieubeweging te illustreren, volgt hieronder het overlijdensbericht dat is opgesteld door Danny Jacobs, directeur van onze koepelorganisatie Bond Beter Leefmilieu – Vlaanderen. Want ook in die organisatie is zijn inbreng belangrijk geweest.

Er is mogelijkheid tot afscheid nemen tijdens de uitvaartplechtigheid, deze gaat door op 25 januari om 14u30 in de zaal Chrysant van het Crematorium Antwerpen, Jules Moretuslei 2, 2610 Wilrijk.

Steunbetuigingen kan je bezorgen via e-mail (info@c-v-n.be) of op volgend adres: Centrum Voor Natuur- en Milieueducatie, Appelmansstraat 12 bus 6, 2018 Antwerpen. Wij verzamelen en bezorgen deze aan de familie.

- Paul Stryckers
Directeur CVN

Op 11 januari is Guido Van Steenbergen overleden. Guido was 74 jaar en was al een tijd ernstig ziek.

Guido is medeoprichter van BBL, hij was ooit de tweede voorzitter van BBl, was geruime tijd ondervoorzitter en zetelde in ons bestuur tot medio de jaren 2000.

Nog tijdens zijn opleiding tot licentiaat wetenschappen – dierkunde is Guido Van Steenbergen in 1965 medeoprichter en eerste secretaris van het Centrum voor Natuurbeschermingsedukatie (CVN). De vzw zal onder de Vlaamse natuurbehoudbewegingen steeds een eigen plaats innemen als gespecialiseerde dienst voor milieueducatie: naast het inrichten van een cursus “natuurgids” in alle Vlaamse provincies wordt een breed gamma van avondcursussen en vakantiewerking rond natuur en milieu aangeboden. Daarnaast houdt het CVN zich bezig met het raadgeven en ondersteunen van andere verenigingen, organisaties en overheidsdiensten op het vlak van milieueducatie.

Van 1984 tot een dik jaar geleden was Van Steenbergen voorzitter van het CVN, dat tegenwoordig de naam van Centrum voor Natuur- en milieueducatie draagt.

Van Steenbergen speelt in de jaren voor en na 1970 een belangrijke rol bij een aantal acties van de ontluikende milieubeweging. Zo staat hij mee aan de wieg van het Groen Manifest dat in oktober 1970 door 21 jeugdorganisaties wordt opgesteld. Voornaamste eisen zijn de oprichting van een Ministerie van Milieubeheer en de goedkeuring van een kaderwet voor het milieubehoud. Het daarna opgerichte Komitee voor het Groen Manifest, waarvan van Steenbergen als secretaris optreedt, zal een voortrekkersrol spelen bij het protest tegen de vestiging van een koolstoffabriek door Progil te Kallo. Eerder is hij vanuit het CVN al betrokken bij de oprichting van het Aktiekomitee ter vrijwaring van het Peerdsbos, dat zich in de jaren 1968-1969 verzet tegen de aanleg van de E10 door één van de laatst overblijvende natuurgebieden in de nabije omgeving van Antwerpen. In 1972 is van Steenbergen als secretaris van het CVN ook betrokken bij de organisatie van een jongerenmilieucongres te Gent.

In 1971 is het CVN samen met 37 andere organisaties aanwezig op de officiële oprichting van de Bond Beter Leefmilieu/ Inter-environnement te Brussel. Van Steenbergen is intussen hoofd van de Opvoedkundige Dienst van de Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde van Antwerpen (de “zoo”) geworden (1969). Hij zal de daaropvolgende jaren wat meer naar de achtergrond verdwijnen, al blijft hij zich onverdroten inzetten voor de milieubeweging. In 1974 wordt hij hoofd van het domein Planckendael (een afdeling van de zoo te Mechelen) om vier jaar later de functie van conservator van de musea en verantwoordelijke externe relaties – wetenschapszaken van de zoo op te nemen.

Guido van Steenbergen is reeds lid van de Raad van Beheer van de unitaire BBL, zij het dan wel onder de vorm van een confederatie van Bond Beter Leefmilieu vzw/ Inter-environnement asbl. Hieraan komt begin 1981 een eind na een financiële put en het daarop volgend ontslag van bijna het volledige personeelsbestand. Na het plotse overlijden van Herman Delaunois wordt van Steenbergen in 1983 de tweede voorzitter van BBL Vlaanderen. De jaren tachtig zijn voor de milieubeweging een turbulente periode, waarin men op zoek gaat naar een nieuwe koers. Van Steenbergen wordt hierbij vaak in het kamp van de meer “behoudsgezinde” natuurbehoudsvleugel geplaatst, tegenover Guido Steenkiste en Paul Staes. Helemaal terecht is dat niet, vooral als men naar de rol kijkt die van Steenbergen speelde bij de acties rond Progil en het Peerdsbos. In de jaren volgend op zijn voorzitterschap neemt van Steenbergen verschillende bestuursfuncties op in diverse vanuit de overheid opgerichte adviesorganen: sinds 1985 is hij ondervoorzitter van de Vlaamse Hoge Raad voor Natuurbehoud en sinds 1986 ondervoorzitter van de Vlaamse Raad voor het Leefmilieu. Daarnaast was hij tussen 1984 en 1988 co-voorzitter van het Nationaal Verbond voor Natuurbescherming.

Een jaar later keert hij terug naar de leiding van de BBL, waar hij na de verkiezing van Luc Hens als nieuwe voorzitter in 1989 het ondervoorzitterschap bekleedt. Het is een functie die hij tot 2004 vervulde.

Guido was tevens meer dan 10 jaar voorzitter en lid van de raad van bestuur van VODO en een belangrijke voortrekker voor Duurzame Ontwikkeling. Opmerkelijk was ook het onvermoeibare werk dat hij deed voor EDO (Educatie Duurzame Ontwikkeling).

Guido, we gaan je missen…

Danny Jacobs